عنوان خبرتوضیح مختصری پیرامون پدیده استرس
(شاخه: جانورشناسی و فیزیولوژی)
ارسال شده توسط P. Jabbarzadeh
پنجشنبه 11 ارديبهشت 1393 - 07:13:15

پاسخ به سوالی که در هفته قبل از شما پرسیده بودم:

شما در زمانیکه با استرس، نگرانی یا ترس مواجه می شوید، چگون آن را مدیریت می کنید؟

در این اینجا دوستان پاسخ های خوبی دادند که تقریبا سخن یکدیگر را کامل کردند.





علت ایجاد استرس:

1- فیزیولوزیکی. سه دلیل مهم وجود دارد که از نظر مولکولی ایجاد استرس می شود.

- کاهش تعداد یا فعالیت گیرنده های گاما-آمینو بوتیریک اسید یا GABA

- کاهش مقدار سروتونین

- افزایش مقدار نورآدرنالین

2- خارجی یا محیطی. تحقیقات نشان داده اند که تا زمانیکه علت استرس شناسایی نشده و رفع نشود بهبودی کامل آن غیر ممکن است. حتی اگر استرسی دارید که منشا آن را نمی دانید حتما با یک فرد متخصص مشورت کنید و طی مشاوره منشا مشخص می شود.

مثلا بعضی داروها چه گیاهی و چه شیمیایی که ممکن است جنبه تقویتی داشته باشند میتوانند گیرنده های GABA را بلاک و مهار کنند. مثلا نوعی از گیرنده های گابا و گلوتامات توسط عناصر منیزیم یا روی مهار می شوند. لذا با حذف داروی مورد نظر وضعیت شما طبیعی می شود. به همین راحتی ریشه را باید شناسایی کنید. گلوتامات یک مولکولی تحریک کننده و گابا یک مولکول مهار کننده هست. تعادل آنها در سیستم اعصاب مرکزی اهمیت دارد.

حال تعداد این گیرنده ها ممکن است در برخی افراد کمتر باشد که ریشه ژنتیکی دارد و افرادی که دارای تعداد کمی از این نوع گیرنده هستند مستعد استرس می باشند. برای همین یک دارویی که حاوی روی هست ممکن است در بعضی ایجاد استرس کند و در بعضی نکند.

در ضمن عوامل محیطی مثل نگرانی ها و ترس هایی که در اطراف ایجاد می شود سبب کاهش سطح سروتونین و افزایش آدرنالین و کورتیزول می شود که بدن را برای حمله آماده می کند.

در واقع استرس یک واکنش دفاعی بدن است که سبب افزایش ضربان قلب برای خونرسانی بیشتر و افزایش تنفس برای تامین انرژی بیشتر می گردد و بدین ترتیب خونرسانی به عضلات نیز افزایش پیدا می کند تا در صورت نیاز اقدام به فرار کنید.




حالا زمانیکه عدم تعادل بین این هورمون ها باشد، ایجاد استرس می شود. زیرا در شرایط طبیعی بدن بصورت خودکار گیرنده های عصبی را تنظیم می کند ولی زمانیکه اختلالی در عملکرد طبیعی پیش اید، برای فرد مشکلات عصبی ایجاد می شود که می تواند استرس، شیزوفرنی یا آلزایمر باشد.

3- دوستانی پیشنهاد کردند که در طبیعت برویم یا انگیزه های معنوی خود را بالا ببریم و موجب کاهش استرس می شود. بله این درست است و ایجاد انگیزه و سیستم پاداش که در بدن وجود دارد سبب ایجاد خوشحالی می شود. مدیریت این حس با هورمون های سروتونین و دوپامین است.

اگر از بالاتر خاطرتان باشد کاهش سروتونین با استرس ارتباط دارد ولی با ایجاد انگیزه و شوق و اشتیاق نسبت به آن، سروتونین شروع می کند به افزایش و قدری از کمبود خود را جبران می کند. دوپامین نیز شروع به افزایش می کند. این دو هورمون تحت عنوان هورمون های خوشحالی هستند ولی فراموش نکنید که:

این هورمون ها مخصوصا دوپامین دچار وابستگی می شوند. پدیده وابستگی با اعتیاد فرق می کند. وابستگی یعنی ایجاد سازش و برای دفعه بعد نیاز هست مقدار بیشتری تحریک صورت گیرد. یعنی افرادی که مدام به خودشون تلقین مثبت می کنند به یک جایی می رسند که دیگر جواب نمی دهد. کاری که دارو هایی مثل اکستازی و کوکائین و آمفتامین انجام می دهند. و به تدریج پاسخ بدن نسبت به این دارو ها کاهش می یابد. شخص بجای اینکه شاد شود ، افسرده می شود.

در واقع استرس یا افسردگی که در حالت حادش هست زمانیکه سروتونین از مقدار خاصی کمتر شود رخ می دهد. حال در صورت وابستگی دارویی این مقدار کم بیشتر می شود یعنی فرد سریع تر دچار استرس می شود.

*** در ضمن داروهایی مثل مورفین نیز که اعتیاد آور هستند بر روی دوپامین تاثیر می گذارند. لذا مصرف داروهای ضد استرس می توانند سبب افزایش استرس در اینده یا اعتیاد دارویی شوند.

نکته اخر در رابطه با دارو:

از آنجاییکه علاوه بر گیرنده های گابا، گیرنده های بتا-ادرنرژیک که توسط آدرنالین و کورتیزول و سالبوتامول (مورد آخر دارو برای بیماران آسمی است) تحریک می شوند، سبب افزایش ضربان قلب و شدت تنفس می شوند، داروهایی که بتا بلاکر گفته می شوند این گیرنده ها را مهار می کنند و می توانند جهت درمان استرس و ایجاد آرامش موثر باشند مثل پروپرانولول.

این نکته هم مهم است: در اثر استرس سطح کورتیزول افزایش می یابد و کورتیزول هورمونی است برای عملکرد خود از ذخیره کلسیم استفاده می کند. یعنی افرادی که دائم استرسی می شوند و شخصیت منفی دارند خیلی زود مبتلا به پوکی استخوان می شوند. این همان اثری است که داروهای کورتونی که ساختار شبه کورتیزول دارند بر بدن می گذارند.

4- در ضمن ترشح هورمون دوپامین با ترشح انسولین بصورت عکس عمل می کند و در واقعا ترشح انسولین را مهار می کند. بخاطر این است که افرادی که مضطرب می شوند سریع قند خون آنان کاهش می یابد. چون میزان دوپامین که هورمون خوشحالی بود کم می شود و البته سروتونین، در عوض ترشح انسولین افزایش می یابد، لذا چنانچه استرس دارید کمی قند مصرف شود تا میزان قند خون افزایش یابد، و در نهایت افزایش دوپامین را تحریک کند.

خوب دوستان قصد نداشتم خیلی زیاد توضیح بدهم ولی همینطور که مینوشتم، گفتم بیشتر باز کنم شاید بعضی علاقه داشته باشند.

حال با مشاهده کامنت دوستان در پست قبلی متوجه می شوید که نتیجه تجربیات بسیار درست و دوستان خوب تمام جوانب را مطرح کردند و من فقط از دیدگاه بیولوژی بحث را کمی باز کردم.

بنابراین:

هورمون های خوشحالی= سروتونین + دوپامین

هورمون های استرس= کورتیزول + آدرنالین

خوب دوستان سعی کردم خیلی خلاصه به جنبه های مختلف استرس یک اشاره ای بکنم. امیدوارم گیج نشده باشید

درود بر همگی



این خبر از طرف پایگاه زیست شناسی ایران ::: پورتال جامع آموزشی و پژوهشی
( http://www.iranbiology.ir/news/news.php?extend.297 )


زمان بازسازي صفحه :0.2053 ثانيه, 0.0354 براي هر جستجو .