مختصری پیرامون مارکر های سرطان پستان - وابسته یا غیر وابسته به هورمون


Targeted-therapy چیست؟

در حاشیه سوالی که در مورد دو نوع سرطان پستان پرسیدم در اینجا مختصری برای دوستان توضیحاتی را می دهم.

برای مشاهده آن سوال می توانید اینجا لینک کنید.

تارگت تراپی یا هدف درمانی رویکردی جدید از درمان بیماری ها است که داروها اختصاصا برای هدف خاصی در سلول طراحی می شوند و یک پروتئین یا آنزیم خاصی را مهار می کنند. دارو در حقیقت نقش آنتاگونیست را دارد یعنی به رسپتور مربوطه متصل می شود ولی پیام ارسال نمی شود.


سرطان پستان نیز دارای مارکرهایی است. یعنی اینکه مولکول هایی شناسایی شده اند که در سرطان پستان بیان بالاتر یا اصطلاحا Over-expressed را دارند. بیان بالای این پروتئین ها که غالبا در ارتباط با تقسیم سلولی است منجر به تقسیم سلولی در یک بافت نرمی مثل پستان می شود که به آن کارسینوم پستان گفته می شوند.

1- حدود 80 درصد سلول های پستان دارای ژن رسپتور استروژن هستند. می دانید رسپتور استروژن یک رسپتور درون سلولی است و در سطح غشا قرار ندارد. البته بودن ژن رسپتور به معنای این نیست که 80 درصد سلول های پستان این رسپتور را بیان می کنند. بلکه حدود 10 الی 20 درصد از سلول های پستان ژن رسپتور استروژن را بیان می کنند. که سبب می شود حدود 10 الی 20 درصد سلول های پستان به هورمون استروژن پاسخ دهند.

حال کار رسپتور استروژن چیست؟ در اثر اتصال به استروژن، این رسپتور فعال شده و تعدادی از ژن های هدف خود را که در ارتباط با تقسیم سلولی هم هستند بیان می کند. یعنی بعنوان یک فاکتور نسخه برداری عمل می کند. بنابراین همه این رسپتور ها بیان نمی شوند زیرا تقسیم سلولی شدیدا افزایش می یابد و تنها بخشی از آنها بیان می شود که بتوانند به استروژن پاسخ دهند.

حال اگر جهش یا جهش هایی در ژن این رسپتور باشد چطور می شود؟ این ژن اوور اکسپرس می شود بیان بالا دارد و اینجاست که در اثر حضور استروژن مدام فعال می شود. لذا باید میزان استروژن پایین نگهداری شود تا از بروز سرطان جلوگیری گردد.

و اما داروهایی وجود دارند که اختصاصا برای مهار رسپتور استروژن هستند مثل تاموکسیفن (Tamoxifen). از آنجایی که 80 درصد سلول های پستان نسبت به رسپتور استروژن مثبت هستند، به اینگونه داروها پاسخ می دهند.




و در مقابل حدود 20 درصد سلول های پستان ER منفی هستند به این معنی که ژن رسپتور استروژن را ندارند. خوب چگونه است که بدون رسپتور استروژن این سلول ها سرطانی می شوند؟

2- این سلول ها ژن رسپتور دیگری را دارند که تا حدودی شبیه رسپتور استروژن عمل می کند. و آن رسپتور پروژسترون است. رسپتور پروژسترون نیز در اثر اتصال با هورمون بصورت یک فاکتور نسخه برداری ژن های هدف خود را فعال می کند.

لذا اگر سرطانی ER-منفی باشد ولی می تواند PR-مثبت باشد. در این زمان به داروهای آنتاگونیست رسپتور پروژسترون پاسخ می دهد. پس باز هم می شود آن را کنترل کرد.

حال اگر سلولی سرطانی هر دو نوع رسپتور استروژن و پروژسترون را نداشت چطور؟ مگر می شود؟ بله می شود چنین سلول سرطانی ER-منفی و PR-منفی است. پس چطور تقسیم سرطانی می کند.

3- مارکر سوم خیلی مهم سلول های سرطانی رسپتور فاکتور رشد اپیدرمال است یا EGFR. سلول های پستان نوعی از این رسپتور را با نام Her2 دارند. چه کار می کند؟ به فاکتورهای رشد پاسخ داده و فاکتور رشد نیز تقسیم سلولی را القا می کند. یعنی از طریق مسیر پیام رسانی MAP Kinase ژن های سایکلین و CDKs در هسته فعال می شوند. البته her2 با رسپتور استروژن نیز در ارتباط است.

یعنی سلول های پستان می توانند ER-منفی، PR-منفی ولی Her2-مثبت باشند. حال داروهایی برای مهار Her2 طراحی شده اند که هرسپتین و یا از نوع آنتی بادی های منوکلونال هستند که با پسوند mab شناسایی می گردند و باز هم سرطان مهار می گردد. نظیر trastuzumab

وحشتناک ترین نوع سرطان پستان موسوم به "منفی سه گانه" یا "Triple Negative" است. یعنی نسبت به هر سه رسپتور استروژن، پروژسترون، و Her2 منفی است و به این داروها پاسخ نمی دهند. مخصوصا رسپتور های فاکتور رشد اپیدرمال یک هدف خیلی عالی و سریع برای مهار تقسیم سلولی هستند. این رسپتورها در سطح غشای سلولی مستقر هستند و مهار آنها مسیرهای پیام رسانی منتهی به هسته سلول را مهار می کنند.

سلول های سرطان پستان با ژنوتیپ Triple Negative (غیر وابسته به هورمون) چطور همچنان سرطانی هستند؟ زمانیکه سه گیرنده کلیدی غایب هستند با کدام گیرنده تحریک می شوند؟
هنوز نمی دانیم. جای کار بسیار دارد.

منبع: پایگاه زیست شناسی ایران



نویسنده :P. Jabbarzadeh|سرطان و سلول های بنیادی | ارسال نظر: 3



دفعات نمایش: 1265
| ارسال به یک دوست  نسخه مناسب برای چاپ


شما باید برای ارسال در سایت به سیستم وارد شوید یا اگر عضو نیستید ثبت نام کنید اینجا براي ثبت نام كليك كنيد

زمان بازسازي صفحه :0.6862 ثانيه, 0.1408 براي هر جستجو .